Samsung - Con người, công ty, và dân tộc

Bài viết này kể lại một câu chuyện nhỏ trong rất nhiều câu chuyện về thành công. Trung tâm bài viết là những con người, đầy quyết tâm và khát vọng, đầy bản lĩnh và tài năng, để từ hai bàn tay trắng dựng nên những công ty khổng lồ, đem lại niềm kiêu hãnh cho cả dân tộc. Đấy mới thực là "đại gia", một cái từ chúng ta đang rất hay dùng.

Chúng ta đang háo hức chờ mua iPad 5, một thành công mới của Apple. Năm ngoái chúng ta vừa mới chia tay Steve Jobs, người đã tạo ra Apple, một huyền thoại và một thần tượng xứng đáng của thế kỷ 20 - 21. Bài viết này dành cho Samsung, đối thủ và bạn đồng hành của Apple, bạn đồng hành đáng sợ và đối thủ xứng đáng. Người ta bảo, Samsung là một vương quốc đối cực của Aplle.

Trong chúng ta, cũng chẳng ai còn lạ gì Samsung. Nhưng trước khi đi vào câu chuyện, hãy ắng nghe sự thuyết phục của những con số.

Những con số nói gì?

Đối với Mỹ, cũng như châu Âu, Samsung là cuộc tấn công khủng khiếp từ vùng Viễn Đông. Thứ nhất, tổng doanh số tăng vùn vụt, và sẽ còn tăng với tốc độ còn lớn hơn thế. Theo dự báo của J.P. Morgan, doanh số năm 2020 của Samsung sẽ đạt tới giá trị 400 tỷ USD. Các con số cụ thể về doanh số và lãi ròng của Tập đoàn này những năm gần đây là:

Năm                         2011                2012                 2013 Doanh số (tỷ USD)   146                  172                   192      Lãi ròng                    12,2                 17,4                   21,0

Thứ hai, trên thị trường điện thoại di động và vi xử lý, thị phần của Samsung ngày càng cao, vai trò của Samsung ngày càng lớn. Tính trong quý 4 năm 2011, thị phần điện thoại di động toàn thế giới còn lại 3 đại gia với tỷ lệ: Nokia - 23,4 %, Samsung - 19,4 % và Apple - 7,4 %... Con số ấy, cùng khoảng thời gian, ở thị trường vi xử lý là: Samsung - 44,3 %, Hynix - 23,3 %, Micron - 12,1 %, Elpida - 12,0 %...

Thứ ba, càng ngày người ta càng thấy rõ sự đối đầu giữa Samsung và Apple, còn mang danh cuộc đối đầu giữa Hàn Quốc và California. Những con số quan trọng nhất trong cuộc tử chiến này là (số liệu tính theo năm kinh doanh gần nhất, từ tháng 10/2010 đến tháng 10/2011):

Doanh số    Lãi ròng     Nhân viên     Giá trị cổ phiếu    Bằng sáng chế              (tỷ USD)    (tỷ USD)     (Người)         (tỷ USD)                (tại Mỹ) Samsung        146            12            191 000              163                        4 894 Apple             128            33             63 000               546                          676

Mỗi chúng ta có thể tự thấy, ở những con số mang tính “chất lượng”, Apple vẫn còn mạnh hơn rõ rệt, nhưng tính toàn thể, hiện nay, trong lĩnh vực điện tử dân dụng, thì ngay sau Apple, Samsung là đáng kể nhất. Để minh chứng, lại xin trích thêm một con số thể hiện rõ sự trưởng thành của Samsung về công nghệ: Năm 2011, số điện thoại cao cấp Samsung bán trên toàn thế giới là 94 triệu chiếc, hơn Apple 800.000 chiếc, và về giá thì Samsung cũng tiến tới gần Apple.

Các nhà nghiên cứu nhấn mạnh 2 đặc điểm cơ bản trong sự phát triển của Samsung: phát triển vững chắc trong một kế hoạch dài hạn (điện thoại di động), và phát triển dữ dội để đạt tới một uy thế có sức khống chế (sản xuất chips mạnh đến mức các nhà sản xuất máy tính thế giới đã lo sợ khi nghĩ tới khả nang bị phụ thuộc).

Những con số đủ thuyết phục. Tuy nhiên, con số thì bao giờ cũng khô khan, nên chúng ta hãy tìm đến với những câu chuyện.

Nước Cộng hòa Samsung và lòng trung thành công dân

Chúng ta biết đến nhiều công ty Hàn Quốc đóng vai trò quyết định trong quá trình hóa rồng của đất nước này: LG, Huyndai, Posco..., nhưng Samsung vượt trên tất cả. Một mình Samsung chiếm đến 1/5 tổng sản phẩm nội địa của cả đất nước.

.Samsung được biết đến trước hết như một tập đoàn điện tử, với 79 đơn vị trực thuộc có dòng vốn luân chuyển thường xuyên với nhau. Về sau này, Samsung mở rộng kinh doanh sang nhiều lĩnh vực khác, ví như Samsung C&T chính là công ty xây dựng tạo nên tòa nhà cao nhất thế giới Burj Khalifa ở Dubai

Samsung Galaxy S4, sản phẩm mới nhất của dòng điện thoại Samsung, mới trình làng hôm 14/3 

Doanh số, tính theo tỷ USD, của các ngành sản xuất chính thuộc Samsung là: Viễn thông (công nghệ mạng, điện thoại cầm tay, máy tính bảng) - 50, Bán dẫn (bộ nhớ, smartcard, bộ kiểm tra vi mô) - 33, Các thiết bị số hóa (máy thu hình, notebooks, máy in laser, điều hòa nhiệt độ, máy điện gia dụng) - 53, Màn hình (dùng cho máy thu hình, điện thoại, máy tính bảng) - 26...

Tuy nhiên, Samsung vượt qua mọi quan niệm về công ty hay tập đoàn: người ta nói rằng, có một vương quốc Samsung, hay nước cộng hòa Samsung. Nơi đó, trẻ em sinh ra trong bệnh viện Samsung, đi học ở những ngôi trường do Samsung xây dựng, sống trong những căn hộ làm bởi Samsung, và sau khi đã sử dụng hết tất cả mọi thiết bị do Samsung chế tạo, sẽ ra đi trong một chiếc... quan tài Samsung.

Một chuyên gia Bồ Đào Nha, từng làm việc cho Samsung, kể chuyện về cơ sơ nghiên cứu chủ yếu của Samsung nằm gần Soeul. Cơ sở này trải dài 5 km, có tới 82.000 nhân viên. “Xe chống gián điệp đột nhập chạy suốt ngày đêm xung quanh căn cứ. Luôn luôn có những người Trung Quốc bị phát hiện và bắt giữ”.

Nhân viên nghiên cứu phục vụ cho những dự án gai góc sống trong những căn hộ đặc biệt ở gần cơ quan. Nguyên tắc căn bản nhất: cấm tiếp xúc, kể cả với người thân trong gia đình, và kéo dài hàng tháng trời, cấm tuyệt đối. Chừng nào dự án còn tiếp tục thì luật cấm vẫn còn hiệu lực. Chỉ có như vậy mới có thể đảm bảo an ninh, bí mật ở mức đáng tin cậy.

“Xe chống gián điệp đột nhập chạy suốt ngày đêm xung quanh căn cứ. Luôn luôn có những người Trung Quốc bị phát hiện và bắt giữ”

Vào buổi chiều ngày thứ sáu, khi tiếng nhạc đồng loạt vang lên qua loa phóng thanh, tất cả các nhân viên phát triển công nghệ đều đứng lên, cầm lấy giẻ lau và tự làm vệ sinh quanh chỗ ngồi của mình. Đấy là chỗ làm việc của chính họ mà, và họ chịu trách nhiệm về mọi thứ thuộc về họ.

Một giám đốc Samsung thổ lộ: “Lòng trung thành là quan trọng. Để thể hiện lòng trung thành của mình, cứ mỗi sáng, đúng 8 giờ là nhân viên phải có mặt. Đồng thời, gần như là một nghĩa vụ, tối tối các đồng nghiệp phải ngồi uống cùng nhau. Uống gì thì không quan trọng, miễn là ngồi với nhau. Và thường thì sau đó, cũng cỡ 8 giờ, mỗi người lại đặt một cái gối lên bàn làm việc của mình".

Trong hợp đồng lao động ghi rõ 40 giờ làm việc trong một tuần, nhưng thật ra ai cũng làm việc 70 - 80 giờ. Ai không đi làm ngày thứ Bảy, sẽ tự nguyện báo cáo với cấp trên. Có nhiều kỹ sư kể lại, họ làm việc, ăn, ngủ cỡ 5 tiếng, rồi lại tiếp tục làm việc.

Từ công ty đến dân tộc

Trong các tài liệu quảng cáo của Samsung có một tấm bảng vẫn dùng trong các giảng đường nhà trường. Trên tấm bảng ấy có ghi lại những thành tựu chủ yếu của nhân loại: Máy hơi nước, bóng đèn điện, điện thoại... Một học sinh đứng bên cạnh và hỏi : “Vì sao người Hàn Quốc chưa phát minh ra cái gì cả?”. Câu trả lời: “Samsung đang làm việc để thay đổi điều đó”.

Ngày nay Hàn Quốc thuộc về số những quốc gia có mức sống cao trên thế giới. Ngay từ năm 2005, với sự đầu tư vượt bậc của nhà nước, 90 % các căn hộ ở Hàn Quốc đã có kết nối băng thông giải rộng. Trong chiến lược tầm nhìn, dự kiến rằng trong mỗi gia đình Hàn Quốc sẽ có một người máy giúp việc vào năm 2020. Bất cứ người dân Hàn Quốc nào cũng có lòng tin vào “tiến bộ công nghệ”, nơi Samsung luôn là một trong những kẻ tiên phong.

Thế mà, nửa đầu thế kỷ 20 cả nước Triều Tiên vẫn là thuộc địa của Nhật. Nhật, với Samsung, vừa là nơi học tập, vừa là tấm gương để noi theo, lại vừa là một cái đích để phấn đấu, một mục tiêu để vượt qua. Một cựu giám đốc Samsung thổ lộ: “Người Nhật luôn muốn là số một. Họ có một tinh thần tuyệt vời. Và chúng tôi cũng vậy”. Ông Lee Byung-chul, sinh năm 1910, người sáng lập Samsung năm 1938, đã bắt đầu sự nghiệp vẻ vang của mình khi du học ở Nhật.

Cha và con, Lee Byung-Chul và Lee Kun-hee

Năm 2001, Samsung đặt ra mục tiêu vượt qua Sony trong vòng 5 năm. Lúc ấy, người ta cho rằng đó là mục tiêu viễn vông. Nhưng rồi một con số nói lên tất cả: Vào năm 2012, bộ ba tập đoàn điện tử khổng lồ của Nhật là Sony, Panasonic và Sharp dự kiến khoản lỗ chừng 17 tỷ USD, còn Samsung dự kiến đầu tư 22 tỷ USD.

Ngay từ những năm 1990, trung tâm toàn cầu về công nghệ cao đã dịch chuyển từ Tokyo về Seoul. Ngay cả những tập đoàn thuộc Thung lũng Silicon cũng chọn Seoul làm thị trường thử nghiệm những sản phẩm mới của mình. Bởi vì tại thủ đô Hàn Quốc có tới 10 triệu dân, và ai cũng háo hức đến mức nghiện ngập những sản phẩm mới nhất về điện thoại di động và internet. Người ta nói rằng, công nghệ trở thành “món ăn chung của cả dân tộc”. Samsung cũng đi lên từ cái thị trường nội địa kỳ diệu đó.

Kèm theo sự phát triển công nghệ là sự phát triển sự nghiệp giáo dục. Hàn Quốc càng ngày càng có nhiều người tài. Trong số 1000 nhân viên lãnh đạo cấp cao của Samsung chỉ có đúng một người là người nước ngoài. Và đấy là một phụ nữ. Một chuyên gia Đức muốn dấu tên, nói rằng, người Hàn Quốc luôn nói với ông rằng: “Chúng tôi ở lại vĩnh viễn với Samsung, còn tất cả các ông đến rồi lại đi. Điều này thể hiện rõ trong cách giao việc và quản lý việc ở công ty này”.

Còn bây giờ, Seoul đang hướng về California, Samsung đang đọ sức với Apple.

Con người và con đường

Năm 1938, Lee Byung-chul thành lập một công ty buôn bán thực phẩm có tên là Samsung. Đó là những năm chiến tranh, đói kém, và người ta cần ăn. Tới những năm 1950, khi chưa ai có khái niệm gì về để dành hay tích lũy, Byung-chul lại mở thêm ngành bảo hiểm nhân thọ. Chuyển sang những năm 1970, ông lái công ty sang hướng máy tính, dù ở Hàn Quốc lúc đó chưa có bất cứ cơ sở nào cho ngành kỹ nghệ hiện đại này. Nhà lãnh đạo bao giờ cũng phải có tầm nhìn xa, kèm theo là những kế hoạch, những khoản đầu tư cho nhiều chục năm.

Gần nửa thế kỷ sau, Lee Kun-hee trở thành ông chủ mới của đế chế Samsung. Khi máy thu hình kết thúc giai đoạn kỹ nghệ bóng điện tử, trong tư cách người dẫn đầu thị trường, Sony cứ băn khoăn chờ đợi và suy nghĩ xem màn hình phẳng loại nào sẽ có khả năng thống trị. Samsung, trái lại, ngay lập tức đầu tư vào tất cả các chuẩn: LCD, Plasma, OLED và trở thành số một trong thị trường béo bở này năm 2006.

Trong các thiết bị iPad đời mới, Apple cũng đặt mua màn hình Retina từ tập đoàn đối thủ Samsung. Triết lý của Lee Kun-hee: “Trong những loại hàng hóa có thể bị băng hoại theo thời gian, từ cá cho đến điện thoại di động, tốc độ là yếu tố quyết định”. Tốc độ thể hiện trước hết ở việc ra quyết định. Samsung bắt đầu từ một cơ sở liên thông và vững chắc cấp thấp, đẩy những ý tưởng lên cao, rồi ra quyết định cực nhanh ở thượng đỉnh. Rất nhanh, rất rõ ràng, và cũng không kém phần ầm ĩ. Như kiểu chỉ huy trong quân đội.

Có một chuyện kể mang dáng vẻ huyền thoại. Giữa những năm 1990, Lee thăm Mỹ, vào một cửa hàng đồ điện tử ở Los Angeles. Trên các giá để hàng, ông không tìm thấy bất cứ thứ gì có thể nhắc đến Samsung. Ông quyết định hướng sản xuất theo thương hiệu, một cái tên có nghĩa là chất lượng, với giá cả hợp lý. Kiểu như BMW. Cho đến hôm nay, theo công bố của tập đoàn nghiên cứu thị trường Interbrand năm 2011, Samsung là thương hiệu đứng thứ 17 trên toàn thế giới, còn BMW đứng thứ 15.

Những “búp bê” thường thấy ở Samsung: Lee Kun-hee và Steve Jobs, là Samsung và Apple, những địch thủ chiến đấu với nhau và luôn cần có nhau

Câu chuyện khác còn ghê gớm hơn, xẩy ra ở một nhà máy sản xuất tại Gumi. Gần 2000 công nhân tụ tập ở sân nhà máy. Trước mắt họ là một đống máy Fax và máy in mang hiệu Samsung, tổng trị giá cỡ 50 triệu USD. Phía trên là tấm băng lớn in dòng chữ “Chất lượng là niềm tự hào của tôi”. Lee Kun-hee ngồi trong số họ, cùng Hội đồng quản trị của công ty. Sau đó, 10 công nhân được chọn tách rời máy móc ra từng mảnh riêng, rồi lấy búa đập nát từng mảnh. Tất cả bị ném vào lửa, trước sự chứng kiến của cả ngàn người, ai cũng ròng ròng nước mắt.

Lý do của sự kiện bi thảm này: Nhân dịp lễ Noel và năm mới, ông Lee Byung-chul dùng các sản phẩm Samsung làm quà tặng. Một số trong đó không hoạt động tốt và bị than phiền. Phải trừng phạt ở mức đủ cho răn đe.

Hiện nay, nhiều tập đoàn không còn nhà máy sản xuất của riêng mình nữa, trong đó có cả Apple. Họ tin cậy gửi gắm việc sản xuất vào tay những nhà máy chuyên sản xuất theo mẫu, theo hợp đồng. Cái giá phải trả: Quá trình thương thảo mỗi khi thay đổi. Samsung thì vẫn có những nhà máy của riêng mình, thậm chí sản xuất đến cả các linh kiện, và do đó có thể đổi thay nhanh chóng từ ý nghĩ cho tới sản xuất.

Phần thưởng cho thành tích của nhân viên, Samsung không trả theo năm, mà còn có thể tính và trả theo từng quý. Người ta không nói con số cụ thể, nhưng mức thưởng sau mỗi thương vụ thành công được ghi nhận là “rất tốt”. Nghĩ nhanh, làm nhanh, mà thưởng cũng nhanh.

Chúng ta đều biết, quanh Samsung cũng có cả những chuyện không hay. Chuyện gia đình: Một người con gái tự treo cổ năm 2005 trong căn hộ riêng ở New York, hai người con lớn kiện về chuyện phân chia tài sản, vì đế chế Samsung được giao lại cho người con thứ ba, khác với truyền thống thông thường. Chuyện làm ăn: Có những bê bối, điều tra liên quan đến hối lộ và trốn thuế, có những cáo buộc liên quan tới chuyện vi phạm bản quyền.

Nhưng cuối cùng Samsung đã vượt qua những thử thách ấy. Sau vụ xét xử trốn thuế năm 2009, Samsung đã có một đền bù xứng đáng cho Hàn Quốc: Họ góp phần chủ chốt trong việc đưa về cho xứ sở Kim Chi quyền đăng cai Thế vận hội mùa Đông 2018.

Và dù thế nào chăng nữa, người ta nói Samsung thuộc về Hàn Quốc, rồi Hàn Quốc lại thuộc về châu Á, nơi đạo lý chung đã nói rất rõ ràng: Bất cứ cá nhân nào cũng đứng sau cả một sự nghiệp.

Nguồn: Thể thao & Văn hóa

Read Full Story...

Số liệu kinh hoàng về nhà máy của tập đoàn Hồng Hải (Foxconn)

Nhà máy của Hồng Hải tại Trung Quốc là nơi lắp ráp khoảng 40% hàng điện tử tiêu dùng của thế giới. Đáng tiếc, không ít công nhân đã phải bỏ mạng nơi đây.

Một cuộc điều tra mới đây bởi phóng viên của New York Times và nghiên cứu của Mike Daisey trên This American Life đã giúp người ta hiểu thêm về Hồng Hải (Foxconn), tập đoàn Đài Loan nổi tiếng hàng đầu thế giới trong lĩnh vực sản xuất hàng điện tử tiêu dùng.

Foxconn cung cấp sản phẩm cho nhiều công ty hàng đầu thế giới như Dell, Motorola, Nokia và HP. Foxconn còn lắp ráp nhiều sản phẩm nổi tiếng như iPhone hay iPad.

Dưới đây là những con số nổi bật nhất về Foxconn (đại diện công ty đã bác bỏ lời cáo buộc của công nhân về điều kiện làm việc tồi tệ). Trong báo cáo năm 2010, công ty khẳng định luôn tôn trọng công nhân.

Nhà máy của Hồng Hải (Foxconn)

1,2 triệu: Số lượng công nhân đang làm việc cho Foxconn tại Trung Quốc, theo New York Times.

40%: Tỷ lệ phần trăm hàng điện tử tiêu dùng trên thế giới cho Foxconn lắp ráp.

7 giây: Thời gian một công nhân Foxconn hoàn thành công việc của họ (theo khảo sát của New York Times).

12 tiếng: Thời gian của một ca làm việc hàng ngày, theo các công nhân làm việc tại Foxconn.

83,2 giờ: Số tiếng mà mỗi công nhân phải làm thêm hàng tháng.

13 tuổi: Tuổi của công nhân Mike Daisy đang làm việc tại nhà máy của Foxconn tại Thâm Quyến

91: Số trường hợp lao động chưa đủ tuổi do kiểm toán phát hiện trong các đợt kiểm toán mà Apple yêu cầu tiến hành vào năm 2010.

3.000: Số lượng công nhân mà Foxconn có thể gọi làm việc ngay trong đêm (theo cựu điều hành của Foxconn toàn cầu)

10 – 20%: Tốc độ thay thế nhân viên trong lực lượng lao động tại Foxconn.

7.500USD: Nhà sáng lập Terry Gou của Foxconn đã dùng số tiền này để sáng lập ra Foxconn Technology Group vào năm 1974.

5,7 tỷ USD: Tổng tài sản của Terry Gou tính đến tháng 3/2011.

Điều kiện sống

230.000: Số lượng nhân viên tại thành phố Hồng Hải ở Thâm Quyến.

13 tấn: Lượng gạo tiêu thụ mỗi ngày tại nhà bếp trung tâm của Foxconn

0,65USD: Định mức tiền ăn tối của một công nhân tại nhà ăn của Foxconn năm 2010

2. Số lượng bể bơi tại Foxconn, theo khảo sát của Telegraph, phóng viên Telegaph nhán mạnh rằng bể bơi rất bẩn.

70.000: Số lượng công nhân sống trong khu nhà ở thuộc nhà máy của Foxconn ở Thành Đô.

20: Số lượng công nhân sống trong một căn hộ 3 phòng ngủ

200: Số lượng nhân viên được điều động để giải quyết một vụ bê bối tại khu nhà trọ công nhân của Foxconn.

Những cái chết

17: Số vụ tự tử tại nhà máy của Foxconn trên khắp Trung Quốc từ năm 2007 đến tháng 2/2011. 11 công nhân thiệt mạng sau khi nhảy ra khỏi tòa nhà ở Foxconn Campus tại Thâm Quyến.

70: Số lượng bác sỹ tâm lý mà Foxconn thuê để ngăn các vụ tự tử.

100: Số lượng công nhân làm việc đã đứng trên nóc tòa nhà tại nhà máy Foxconn ở Vũ Hán để biểu tình phản đối điều kiện làm việc và lương lậu. 7 người dọa tự tử.

450USD: Mức lương tháng mà một người công nhân đã được hứa khi chuyển từ nhà máy ở Thâm Quyến sang Vũ Hán.

34: Số giờ làm việc liên tục của một công nhân nhà máy Foxconn trước khi anh quỵ và qua đời.

4: Số công nhân đã thiệt mạng do vụ nổ tại nhà máy của Foxconn ở Thành Đô, Trung Quốc.

22USD: Mức lương tính theo ngày mà anh công nhân Lai Xiaodong 22 tuổi làm việc tại nhà máy Foxconn ở Thành Đô nhận được.

150.000USD: Số tiền mà gia đình của Lai Xiaodong nhận được sau khi anh thiệt mạng trong một vụ nổ.

Nguồn: CafeF

Read Full Story...

Chuyện dài kỳ về đế chế Foxconn (phần cuối)

Các công nhân đã nói gì?

Louis Woo, một nhân viên của ban điều hành, là người được giao nhiệm vụ thuyết trình với các phóng viên về chiến lược chuyển đổi doanh nghiệp này thành một tập đoàn thân thiện với dân chúng. Woo, một người Mỹ gốc Ma Cao, là tiến sỹ từ Đại học Stanford, trình bày một bài thuyết trình bằng PowerPoint về chương trình “phòng ngừa, chăm sóc và phục hồi”. Foxconn đã thiết lập một trung tâm chăm sóc 24/24 với sự góp mặt của những chuyên gia tư vấn có bằng cấp. Họ cũng đã xây dựng một website nhằm khích lệ tinh thần xây dựng sự đoàn kết trong nội bộ công ty và bắt đầu những chương trình tư vấn giúp đỡ tại các khu nhà ở của công nhân, và đặc biệt là huấn luyện cho những người quản lí biết cách đối xử hài hòa với những nhu cầu về mặt tinh thần của công nhân. “La mắng không phải là cách duy nhất”, Woo nói. “Thế hệ công nhân mới đang dần thay đổi ở Trung Quốc và Foxconn đang thay đổi để đáp ứng nhu cầu thực tế”.

Eric Caine, chủ nhiệm khoa tâm thần học tại đại học Rochester đồng thời là một chuyên gia về ngăn chặn các hành vi tự tử, nói rằng những vụ tự tử ở Foxconn có biểu hiện của tự tử tập thể, hiện tượng bắt chước vô thức lần đầu tiên được quan sát thấy ở châu Âu trong quá trình công nghiệp hóa từ hai thế kỷ trước. Điều khác biệt về mặt điều kiện trong các nhà máy ở Trung Quốc hiện nay so với các nhà xưởng như mô tả của Dicken là về quy mô.

“Khi bạn có tới hơn 900 ngàn công nhân, bạn sẽ có những người gặp vấn đề về mặt sức khỏe tâm lí, từ những sự tan vỡ tình cảm, cảm giác sợ hãi tràn ngập, trống vắng, tới những suy nhược về mặt sức khỏe, cho tới những người thậm chí mắc bệnh tâm thần”, Caine nhận xét trong một lần đi thăm nhà máy như một phần của một chuyến thăm độc lập được tổ chức bởi Bệnh viện Tây Trung Quốc tại Đại học Tứ Xuyên. “Foxconn đã thiết lập một số những dịch vụ hỗ trợ nhân viên trước khi các vụ tự tử xảy ra, và họ nhận thức rõ đó là một vấn đề lớn, nhưng hiệu ứng lan tỏa và cảm giác thôi thúc họ nhảy xuống như có một sự sắp xếp nào đó, và họ chỉ cần gieo mình xuống là mọi chuyện kết thúc”.

Các công nhân ở Long Hoa khi được các phóng viên hỏi đã từ chối đề cập đến những vấn đề về việc họ được đối xử như thế nào, còn các ý kiến khác khá giống với những lời phàn nàn mà nhiều người đã nói về công việc của họ. Hơn 20 nhân viên của Foxconn đã được phỏng vấn, không ai thể hiện những dấu hiệu sợ hãi khi nói chuyện tự nhiên với phóng viên. Họ được phỏng vấn khi làm việc mà không có mặt của người quản lí.

Các cuộc thảo luận khác được tiến hành ở quán cafe Internet, ở khu nhà ở nhân viên và trong căng-tin của công ty. Hầu hết đều nhận thức rõ về sự lựa chọn của mình. Họ làm việc tại Foxconn bởi vì họ muốn kiếm tiền càng nhanh càng tốt. Một số người cần tiền mặt để mua những sản phẩm mà chính họ làm ra. Một số khác muốn trở thành doanh nhân. Không có công nhân nào cảm thấy buồn phiền về việc phải làm thêm giờ. Ngược lại, việc được làm thêm giờ đối với họ là một điều hấp dẫn.

Li Caihe, 19 tuổi đến từ tỉnh Cam Túc, làm việc 12 giờ một ngày để gắn 9 loại linh kiện khác nhau vào bo mạch chủ của điện thoại Nokia N90. “Công việc cần phải rất tập trung, ban đầu rất căng thẳng”, cô nói. “Tôi biết tôi có thể tới gặp tư vấn viên, nhưng tôi không nghĩ điều đó có ích. Tôi đã thích nghi được, và tôi có thể tự lo được. Khi tôi nói chuyện với cha mẹ, tôi cố gắng thể hiện mình đang hạnh phúc. Tôi không hề nói gì về những căng thẳng mà tôi gặp phải”. Li ở cùng phòng ký túc xá với 7 cô gái khác và có kế hoạch ở lại thêm một năm nữa. Sau đó cô hy vọng sẽ đủ tiền để mở một cửa hàng kinh doanh ở quê nhà, có thể là một cửa hàng chăm sóc sắc đẹp.

Một nam thanh niên 23 tuổi, chỉ cho biết tên là Cheng, là người chuyên phun sơn lên các tấm nhựa tổng hợp sau đó sẽ được ép thành vỏ ngoài của điện thoại di động. Anh nói rằng các điều kiện đã tốt hơn nhiều so với ba người chủ mà anh từng làm việc trước đây, mặc dù anh từng tham gia vào vụ đình công trong 1 ngày của 70 công nhân hồi tháng Năm vừa qua do bộ phận của anh tổ chức để phản đối việc phát tán những bụi sơn độc hại. Họ cần các phương tiện bảo vệ tốt hơn là mặt nạ bằng giấy mà họ vẫn đang phải sử dụng. Anh tỏ ra nghi ngờ về các hoạt động khích lệ tinh thần giống như cuộc diễu hành được tổ chức vào tháng Tám. “Mọi người cảm thấy vui vẻ khi được tham gia các trò chơi”, anh nói. “Nhưng sau sự kiện này, người nào bị trầm cảm thì lại bị trầm cảm trở lại. Mọi việc thật hời hợt”.

Guo Yan Bing, một công nhân 25 tuổi tới từ Hồ Nam làm việc ở bộ phận giao nhận, anh nói chuyện với phóng viên khi đang cạo lông mi bằng dao cạo trong ngày nghỉ. Anh ở bên ngoài khu kí túc xá với vợ sắp cưới trong căn hộ một phòng với giá 44 USD một tháng, bằng đúng số tiền họ nhận được từ Foxconn như là một khoản hỗ trợ nhà ở. “Nhà máy quá lớn”, anh nói. “Những quản lí cấp thấp và trung bình đều không có học, và họ không hòa nhã với mọi người. Tôi không thích ông Gou ở điểm này. Mà ông chủ nào cũng vậy thôi, họ luôn tìm cách kiếm được càng nhiều tiền càng tốt”.

Li Xiaofeng, 20 tuổi tới từ một nông trại ở tỉnh Hà Nam, làm việc cho Foxconn kể từ tháng 5/2009 ở dây chuyền sản xuất máy in màu của HP tại nhà máy Long Hoa. Thế hệ của cô, theo cô nói, đều khó chấp nhận phải làm việc trong nhiều giờ liền, với lương thấp và dưới sự chỉ đạo của những người quản lí cay nghiệt. “Những người trẻ, cụ thể là sinh sau những năm 1990, đều có sự nhiệt tình và say mê lớn, nhưng lại dễ dàng bị cảm thấy thất vọng khi vướng phải những chướng ngại”, Li giải thích. “Chúng tôi không có khả năng chịu đựng những tổn thương”. Cô cũng phàn nàn rằng trong phòng ở ký túc xá của cô có quá nhiều gián và nhiều khi cô phải nhịn tắm trong 3 ngày liền vì khu nhà bị mất nước thường xuyên.

Kế hoạch tương lai đầy tham vọng

Với tham vọng của Foxconn, có những bằng chứng cho thấy công nhân của họ đã được đối xử tốt hơn so với các nhà máy khác, một phần bởi vì quy mô nhà máy của họ quá lớn cũng như là cuộc cạnh tranh quyết liệt về nguồn lao động ở Trung Quốc. “Tôi tin là ở Trung Quốc còn có nơi làm việc khác tồi tệ hơn cả Foxconn”, Michael McNamara, CEO của Flextronics nói. “Nếu có ai đó không muốn làm việc ở đây, họ có thể đi bộ qua bên kia đường và ngay lập tức tìm được khoảng 10 nơi khác để làm việc”.

Ian Spaulding, giám đốc điều hành của INFACT Global Partners Ltd., một công ty tư vấn của Hồng Kông đang làm việc với các công ty sản xuất đồ điện tử để phát triển các chương trình làm giảm sự bất bình của người lao động, nói: “Một công ty dẫn đầu thì họ được kỳ vọng sẽ trả mức lương cao hơn, giờ giấc làm việc hợp lí và điều kiện sống tốt hơn. Ở một khía cạnh nào đó Foxconn là một nạn nhân cho những thành công của họ. Điều này cũng giống như Nike. Họ thật không may khi tiếp cận thế giới theo cách khá tự cao tự đại với câu nói ‘những nhà máy của chúng tôi là tốt nhất’, làm thế thì chẳng khác mời gọi những lời chỉ trích”.

Chế độ giám sát lao động mang lại cho Foxconn khoản thu vượt mức. Geoffrey Crothall, phát ngôn viên của China Labor Bulletin, một tổ chức bảo vệ quyền lợi của người lao động đặt tại Hồng Kông nhận xét: “Họ trả cho công nhân theo giờ lao động, và thời gian làm thêm giờ theo các quy định, và điều đó lí giải tại sao công nhân thường xuyên xếp hàng để được làm việc ở đây. Cho dù Foxconn có chế độ làm việc căng thẳng và nghiêm ngặt, nhưng vẫn còn tốt hơn nhiều so với những công xưởng nhỏ nơi  bạn làm việc mà không được đảm bảo rằng mình chắc chắn sẽ được trả lương”.

Có một câu chuyện đùa giữa những nhà quản trị mà sinh kế của họ phụ thuộc vào Foxconn: trong hai mươi năm qua, trên thế giới chỉ có mỗi hai công ty. Mọi thứ được Foxconn sản xuất, và được bán bởi Wal-Mart.

Gou cho rằng câu chuyện vui đó là tâng bốc và không thực tế. “Đó chỉ là một câu nói đùa. Tôi không nói rằng tôi là người vĩ đại. Tôi chỉ làm việc chăm chỉ và sáng suốt”. Trong hơn một thập kỷ, Gou đã khích lệ bộ máy lãnh đạo của công ty để đạt được mức tăng trưởng 30% mỗi năm, nhưng ở thời điểm này, khi quy mô của công ty đã đạt tới mức khổng lồ, thì ông đã quyết định sẽ làm chậm tốc độ tăng trưởng lại, với mục tiêu dưới 15% cho năm 2011. Nhưng ông vẫn chưa bớt đi sự quyết liệt đối với bản thân mình và bất kỳ ai khác. “Tôi chưa bao giờ nghĩ rằng mình là người thành đạt”, ông nói. “Nếu tôi thành công rồi, tôi sẽ nghỉ hưu. Nếu tôi chưa nghỉ hưu, nghĩa là tôi nên làm việc chăm chỉ hơn và giúp công ty phát triển đúng hướng”.

Làn sóng cách mạng kế tiếp ở Foxconn đã bắt đầu. Công ty đang tự định hình bằng việc xây dựng những khu chế xuất quy mô bằng cả một thành phố. Hiện nay, Gou muốn chuyển gánh nặng các dịch vụ phục vụ công nhân cho chính quyền Trung Quốc. “Chúng tôi tới Thẩm Quyến từ giữa những năm 1990 để xây dựng những nhà máy và cung cấp chỗ ở, nơi phục vụ ăn uống và mọi thứ, thậm chí cả dịch vụ giặt ủi cho công nhân”, Gou nói. “Chúng tôi hiện nay không phải là một nhà máy đơn thuần, chúng tôi phải đảm nhận cả các trách nhiệm mang tính xã hội. Giờ đây, tôi nghĩ chúng tôi nên thay đổi. Kinh doanh chỉ nên tập trung vào kinh doanh và các trách nhiệm xã hội phải thuộc thẩm quyền của chính phủ”.

Chính quyền Thành Đô, tỉnh Tứ Xuyên, đã đồng ý một thỏa thuận trong đó Gou sẽ chi 3,5 tỷ USD trong vòng 5 năm để xây dựng các nhà máy sản xuất và lắp ráp linh kiện, trong khi chính phủ sẽ cung cấp nhà ở giá rẻ cho các công nhân làm việc cho ông. “Chúng tôi không muốn tiếp tục quản lí các cửa hàng ăn uống tự phục vụ nữa”, Gou nói.

Việc tiến sâu vào nội địa sẽ cho phép Foxconn trả lương công nhân thấp hơn và có thể ngăn chặn được các vụ tự tử. Nếu công nhân được làm việc ở gần quê nhà, như lý do mà các quan chức Foxconn đưa ra, họ sẽ có người chia sẻ mỗi khi gặp phải vấn đề. Vì thế Foxconn đang xây dựng một chi nhánh ở thành phố Trịnh Châu, thủ phủ tỉnh Hà Nam, tỉnh có dân số khoảng hơn 100 triệu người. Các công nhân nhập cư từ HàNam chiếm khoảng 1/5 lực lượng lao động của Foxconn. “Chúng tôi muốn tới tận nơi có nguồn lao động dồi dào và công nhân sẽ nhận được sự hỗ trợ từ phía gia đình và bạn bè”, Woo nói.

Vì các công ty phương Tây có xu thế thuê ngoài cả những công việc thiết kế, Gou phải đối mặt với sự cạnh tranh khốc liệt từ những nhà sản xuất notebook chuyên nghiệp như là Compal và Quanta cũng như nhà sản xuất đồ điện tử Flextronics, những công ty có đội ngũ thiết kế nhiều kinh nghiệm. “Khả năng thiết kế là điểm yếu của Hồng Hải”, Wang – một chuyên gia phân tích của Gartner tại Đài Bắc nhận xét. “Nhưng họ rất quyết tâm trong việc thu hút các kỹ sư giỏi, và lợi thế của họ là có nguồn tài chính đủ mạnh để làm điều này”.

Trong khi Foxconn vẫn xuất khẩu phần lớn hàng hóa mà họ sản xuất được ở Trung Quốc, thì các nhãn hiệu toàn cầu đang tìm kiếm cơ hội bán được nhiều hàng hóa hơn cho người tiêu dùng nước này. Đó là lý do tại sao Gou thuê Woo để phát triển cái gọi là kênh kinh doanh, sẽ đưa Foxconn tham gia vào lĩnh vực bán lẻ. Woo, người từng điều hành công tác bán hàng của Apple tại Đài Loan trong những năm 1990, nói rằng ông dự kiến sẽ thiết lập 10 ngàn điểm bán lẻ trên khắp Trung Quốc vào năm 2014 và phần lớn trong số đó sẽ được điều hành bởi những người từng làm việc trong các nhà máy của Foxconn.

Ở phần lớn các nền kinh tế, sự chuyển đổi địa vị cá nhân từ một công việc mất nhiều thời gian mà lương thấp trong các nhà máy sản xuất tới một công việc bàn giấy tương đối nhẹ nhàng có thể mất vài thế hệ. Nhờ một phần nỗ lực của Gou, những người lao động Trung Quốc có thể thực hiện được mục tiêu này trong vòng chỉ vài năm. Gou cũng đang định hình về một nhà máy tự động hoàn toàn sản xuất các linh kiện trong vòng 5 năm. “Nếu tôi có thể sản xuất tự động ở Mỹ, rồi chuyển sản phẩm tới Trung Quốc, chúng tôi sẽ vẫn đảm bảo được giá cả cạnh tranh”, ông nói. “Nhưng tôi lo lắng ở Mỹ có quá nhiều luật sư. Tôi chẳng muốn tốn thời gian để đi hầu kiện mỗi ngày”.

Thanh Tiếp

Theo BusinessWeek

Nguồn: ICTnews

Read Full Story...

Chuyện dài kỳ về đế chế Foxconn (phần II)

Hình ảnh khắc khổ của công nhân làm việc
tại nhà máy của Foxconn ở Trung Quốc.

Đương đầu với những thử thách

Ba thập kỷ phát triển từ một xưởng gia công nút chỉnh kênh TV tới một nhà sản xuất thiết bị điện tử tiêu dùng hàng đầu trên thế giới đã trôi qua với rất ít sự quan tâm từ báo giới phương Tây. Nhưng mọi chuyện đã thay đổi từ tháng 6/2006, khi tờ London Daily Mail đã đăng tải một câu chuyện về những điều kiện làm việc khắc nghiệt của 30 ngàn công nhân tại nhà máy sản xuất iPod của Foxconn tại Long Hoa. Khi hai phóng viên của China Business News đã tận mắt chứng kiến câu chuyện, phản ứng đầu tiên của Gou là phản công. Foxconn đã kiện họ với tư cách cá nhân vì đã phạm tội phỉ báng và đòi mở phiên tòa đòi phong tỏa tài sản của họ nhưng cuối cùng tập đoàn này đã rút lại khi có yêu cầu của Apple và HP.

Sự việc này đã khiến ban lãnh đạo của Apple cử ngay một đoàn làm việc tới thanh tra về điều kiện làm việc tại nhà máy ở Long Hoa. Báo cáo này, hiện vẫn còn trên trang web của Apple, đã khám phá ra một số những vi phạm về quy chuẩn đạo đức mà Apple đặt ra, trong đó có việc yêu cầu làm thêm giờ quá mức, một cấu trúc tính lương phiền phức và những điều kiện sống không thể chấp nhận như là giường ngủ 3 tầng cho công nhân. Foxconn đã thực hiện những thay đổi, trong đó tạm dừng yêu cầu làm thêm giờ quá mức.

Mặc dù Apple gây sức ép với Foxconn, nhưng Steve Jobs không có ý định cắt đứt mối quan hệ với Hồng Hải, nhất là khi mà Apple đang thực hiện các động thái chuẩn bị cho sự ra đời của một thế hệ sản phẩm kế tiếp - đó là iPhone – thiết bị ra đời một năm sau đó. “Thành tựu của Steve Jobs sẽ là không thể nếu không có sự góp sức của Terry”, đó là câu nhận xét của Chang Tien-wen, tác giả cuối sách xuất bản năm 2005 có tựa đề: The Tiger and The Fox: Terry Gou's Global Competitive Strategy (Hổ và cáo: chiến lược cạnh tranh toàn cầu của Terry Gou).

Khi những khủng hoảng qua đi, và Gou, với mục tiêu phát triển đầy tham vọng, đã đặt mục tiêu 200 triệu đơn vị sản phẩm một năm trên thị trường notebook. Ba công ty của Đài Loan – Quanta, Compal, và Wistron - khi đó đang thống lĩnh thị trường và là những khách hàng ‘ruột’ của Foxconn, đã mua các linh kiện trị giá hàng tỷ USD từ nhà sản xuất này. Quyết định cạnh tranh trực tiếp với khách hàng của chính mình là một nước cờ mạo hiểm. Nhưng Gou tính toán rằng trong khoảng thời gian cần thiết để họ tìm kiếm những nhà cung cấp khác, thì ông có đủ sức giành thị phần để đưa công ty của ông tiến lên trước. Ngày nay, Foxconn đã chiếm thị phần 4% ở thị trường notebook và hy vọng sẽ đạt tỷ lệ 11% trong năm tới, theo như những số liệu của hãng Yuanta Securities tại Đài Bắc. 

Đó là vẻ đẹp trong mô hình của Foxconn. Doanh thu từ những bộ phận họ cung cấp cho các sản phẩm của khách hàng là khá cao, vì vậy ở công đoạn lắp ráp cuối cùng cho những sản phẩm của Dell, Nokia, hoặc Sony, thì Foxconn thường cố gắng hy sinh lợi nhuận – hoặc thậm chí làm công việc đó mà chịu lỗ - bởi vì họ đã kiếm được khá nhiều từ việc bán linh kiện. Các nhà phân tích hy vọng danh thu của Hồng Hải Precision sẽ đạt mức tăng trưởng 40% trong năm nay, ở mức 85 tỷ USD.

Công việc kinh doanh của Foxconn phát triển từ nền tảng không chỉ phụ thuộc vào nguồn lao động rẻ và không qua đào tạo. Công ty hiện nay có 50 ngàn kỹ sư chế tạo, trong đó có hơn 2 ngàn công nhân lành nghề chuyên thiết kế vào chế tạo các bộ phận dập và tạo hình. Điều đó cho phép công ty có thể đẩy nhanh quá trình sản xuất hơn bất kỳ đối thủ nào khác, lợi thế đặc biệt trên thị trường chế tạo thiết bị điện tử cầm tay nơi những dòng sản phẩm mới liên tiếp được ra mắt. Jason Dedrick, phó giáo sư tại Trường thông tin của Đại học Syracuse nói: “Nếu bạn nhìn vào đằng sau những gì mà Foxconn thể hiện và hiểu rằng tại sao họ lại có thị phần lớn tới như vậy, thì đó là gốc rễ của vấn đề”.

Để hiểu rõ Foxconn đã đa dạng hóa chuỗi cung cấp của mình như thế nào, hãy xem kỹ nắp phía sau của chiếc điện thoại Nokia 1209. Vỏ plastic là mô hình của Foxconn Technology. Loa được chế tạo bởi Hồng Hải Precision, bàn phím và connector cho bảng mạch in cũng vậy. Bảng mạch in được chế tạo bởi Foxconn Advanced Technology. Còn màn hình TFT LCD sản xuất tại Chimei Innolux, một công ty ‘sân sau’ mà Gou sở hữu 2,7% số cổ phần. Tính tổng, 70% số linh kiện của chiếc điện thoại này được chế tạo bởi những công ty có liên quan với Foxconn.

Mặc dù thắt chặt chi phí luôn là phương châm của Gou trong suốt triều đại của ông, nhưng Gou cũng đã từng nhận lấy những rủi ro lớn thay mặt cho các khách hàng thường xuyên của mình. Tại Trùng Khánh, ở miền trung Trung Quốc, Foxconn đang đầu tư 1 tỷ USD để xây dựng một nhà máy có khả năng sản xuất 300 triệu máy trong một năm cho riêng khách hàng Hewlett-Packard. Hay khi iPhone 4 sắp được đưa vào sản xuất, Foxconn và Apple phát hiện ra rằng khung kim loại của sản phẩm này chuyên biệt tới mức nó chỉ có thể được sản xuất bởi một dây chuyền đắt tiền, năng suất thấp thường chỉ sử dụng cho những sản phẩm mẫu.

Những nhà thiết kế của Apple không đồng ý sửa đổi những yêu cầu kỹ thuật mà họ đưa ra, vì thế Gou đã đặt hàng liền một lúc 1 ngàn chiếc máy với giá mỗi chiếc 20 ngàn USD từ Fanuc, một nhà cung cấp ở Tokyo. Phần lớn các công ty chỉ có một chiếc máy như thế. “Terry là một nhà lãnh đạo có cá tính mạnh, luôn khát khao tạo ra sự tuyệt đối”, Tim Cook, một lãnh đạo cấp cao của Apple nói. “Ông ấy là một đối tác đáng tin cậy mà chúng tôi rất may mắn được cộng tác cùng”. Nhà máy Long Hoa hiện nay sản xuất 137 ngàn iPhone mỗi ngày, tương đương công suất 90 máy một phút.

Kể từ cuối tháng Năm, Gou thông thường chia đôi thời gian của mình giữa văn phòng ở Hồng Hải, Đài Loan với Trung Quốc đại lục, nơi ông sống tại Long Hoa trong một phòng ngủ phía sau văn phòng của ông, để giải quyết hậu quả của những vụ tự tử. Ông nói rằng mình làm việc 16 giờ một ngày và ăn ba bữa ngay tại bàn làm việc. Và không có nhiều thời gian để cho ông thư giãn. “Tôi nhuộm tóc vào 11 giờ đêm qua để chuẩn bị cho cuộc phỏng vấn này”, ông nói, và tự giới thiệu mình với một cái bắt tay thật chặt. Ông cũng đã không đi đánh golf một lần nào trong nhiều tháng mà vẫn khỏe mạnh bằng bài tập thể dục vào mỗi buổi sáng và sử dụng thời gian để lập “kế hoạch cho 5 năm tới. Và đó là điều quan trọng bậc nhất”.

Đời tư và tính cách

Gia đình của Gou tới từ Sơn Tây, một tỉnh ở phía bắc miền trung của Trung Quốc đại lục. Cha của ông tham gia đội quân Quốc Dân Đảng trong cuộc nội chiến, năm 1949 ông đã bỏ chạy cùng với Tưởng Giới Thạch sau khi bị đánh bại bởi những người cộng sản do Mao Trạch Đông lãnh đạo. Sau đó ông đã trở thành một sỹ quan cảnh sát tầm trung tại Đài Bắc. Terry là con cả trong số 3 con trai của ông.

Đời tư của Gou là chủ đề thường xuyên thu hút được sự quan tâm của báo giới Đài Loan, những năm gần đây được đánh dấu bởi rất nhiều những bi kịch. Serena, người vợ đã gắn bó với ông gần 30, và là mẹ của 2 đứa con một trai một gái, đã qua đời năm 2005 vì bệnh ung thư. Sau khi con trai Tony qua đời vì bệnh bạch cầu năm 2007, Gou đã bắt đầu quan tâm nhiều hơn đến những sở thích trong cuộc sống bên ngoài những cánh cổng nhà máy. Ông đã tập yoga, và đưa mẹ ông, người đã bước sang tuổi 85, ra ngoài thường xuyên để thưởng thức món mì Đài Loan, và ông cũng tích cực hơn với các hoạt động từ thiện, thông qua Quỹ YongLin.

Ông cũng dành thời gian khám phá các di sản của Trung Quốc đại lục và tài trợ cho Empire of Silver (Triều đại Bạch Ngân), một bộ phim xa hoa về thời kỳ phong kiến ở Sơn Tây. Hình ảnh của ông cũng đã bắt đầu xuất hiện trên các tạp chí hào nhoáng ở Đài Loan trong vòng tay những cô gái trẻ xinh đẹp. Cuối cùng, ông đã thành thân với Delia Tseng, một giáo viên dạy nhảy 24 tuổi mà ông đã thuê để hướng dẫn ông tập điệu Tango cho màn trình diễn trong bữa tiệc chào năm mới, ở đó ông sẽ trình diễn với siêu mẫu Đài Loan là Lâm Chí Linh. Gou cần phải tập luyện. Delia không biết ông ta là ai, chỉ được nghe nói rằng “đó là một doanh nhân quan trọng”, theo lời của Bruce Chang, người quản lí của một studio tại Đài Bắc mà cô đang làm việc. “Terry nhảy khá tốt, đối với một người biểu diễn không chuyên”, Chang nói. “Delia kể lại rằng ông ta tập luyện rất cố gắng”. 

Hai người làm lễ cưới ngày 26/7/2008 tại Khách sạn Gran Hyatt ở Đài Bắc. Trong buổi lễ, Gou làm khuấy động sân khấu, với bộ đồ dạ hộ áo đuôi tôm, và ông đã hít đất 30 cái liền để chứng minh mình vẫn còn rất cường tráng. 9 tháng 4 ngày sau, Delia sinh hạ một bé gái, được đặt tên là Hsiao-ru. Bé thứ 2 sẽ chào đời vào mùa thu năm nay. 

Gou thường gần gũi gia đình mình – cho dù trong quá khứ, ít nhất, cũng có lần ông thể hiện rõ quan điểm rằng công việc kinh doanh mới là ưu tiên số một. Em trai của ông là T.C. Gou, người từng giữ chức giám đốc bộ phận sản xuất dây cáp và connector của Foxconn cho tới tận những năm giữa thập niên 1990, đã nhận được mọi thứ trừ sự đối xử ưu ái từ phía anh trai mình. Theo một quan chức từng có thời gian làm việc với cả hai anh em, Gou có thể la mắng T.C. giống như với bất kỳ một nhân viên dưới quyền nào khác, đôi lần ông bắt em trai mình phải ở yên trong phòng. Cuối cùng, T.C Gou rời Foxconn và mở công ty riêng cho mình, lấy tên là Foxlink, chuyên sản xuất dây cáp. Gou giải thích về sự chuyển đổi bằng cách nói rằng ông không muốn điều hành một công ty gia đình – với hơn 60% cổ phần của nhà máy Hồng Hải được sở hữu bởi các quỹ hưu trí, như ông tiết lộ – và đó là thời điểm để T.C. đi trên con đường riêng của mình. 

Gou thể hiện sự nghiêm khắc và lòng tốt ở những thái cực khác nhau. Cũng theo một cựu quan chức từng làm việc cho Foxconn, tại một cuộc họp có sự tham dự của khoảng 200 người diễn ra vào năm ngoái để thảo luận về sự hoạt động kém hiệu quả của bộ phận chuyên về điện thoại di động của tập đoàn, Gou đã yêu cầu một vị giám đốc điều hành phải đứng 10 phút trước cử tọa bởi vì vị này đưa ra câu trả lời không thỏa đáng. Gou cũng biết cách tưởng thưởng xứng đáng cho nhân viên dưới quyền của mình. Trong khi lương chính thức của ông chỉ là tượng trưng với 1 Đô-la Đài Loan, tương đương khoảng 3 nhân dân tệ, các nhà phân tích nói rằng ông trao thưởng cho các vị lãnh đạo cấp cao bằng tiền túi, từ khoản cổ tức thu được bằng cổ phần của ông trong công ty. 

Điều đó giúp cho Foxconn dễ dàng hơn trong việc đảm bảo giữ được những lãnh đạo cấp cao mà không làm ảnh hưởng tới đường lợi nhuận của công ty, theo lời của Jamie Wang, một chuyên gia phân tích của Gartner tại Đài Bắc. 12% cổ phần của Hồng Hải mà ông nắm giữ có giá trị khoảng 4 tỷ USD, và ông còn có số cổ phần trị giá khoảng 300 triệu USD tại công ty ‘sân sau’ là Chimei Innolux, chuyên sản xuất các loại màn hình phẳng. Trong bữa tiệc chào năm mới của công ty, Gou tổ chức một cuộc quay xổ số. Giải thưởng năm 2008 có trị giá 300 ngàn cổ phiếu của Hồng Hải, với giá thị trường hiện nay khoảng 1 triệu USD. 

Với các đối thủ cạnh tranh, Gou luôn tỏ ra cương quyết bảo vệ quyền lợi của mình. Ông từng kiện công ty sản xuất pin của Trung Quốc là BYD tại tòa Hồng Kong năm 2007, buộc tội BYD, công ty mà trong đó Berkshire Hathaway – được quản lí bởi MidAmerican Energy giữ 28% cổ phần của BYD Hồng Kông, đã mua chuộc 50 nhân viên của họ để thành lập một công ty lắp ráp điện thoại di động nhằm cạnh tranh và ăn cắp các bí mật kinh doanh. Foxconn cũng đã gửi đơn kiện tương tự cho tòa tại Illinois. BYD sau đó kiện lại Foxconn ở Hồng Kông vì phỉ báng danh dự và buộc tội công ty này đã hối lộ các quan chức Trung Quốc và đe dọa các nhân viên cũ của Foxconn để đưa ra bằng chứng giả mạo khi bị cảnh sát thẩm vấn. 

Stella Li, CEO của BYD Electronic International và là một trong 3 quan chức bị nêu tên trong vụ kiện ở Illinois, mà cũng như nhiều vụ kiện khác với mục đích hoãn binh, đã nói rằng Foxconn cố gắng làm hỏng những nỗ lực cạnh tranh của đối thủ. “Họ có thể làm mọi điều, với mục đích có thể ngăn chặn chúng tôi trở thành một người chơi dẫn đầu”, Li nói. 

Gou nói rằng ông không hiểu tại sao Buffett không lo xong việc nhà của ông này trước khi quyết định đầu tư vào BYD năm 2008. “Warren Buffett quá nổi tiếng. Vâng ông ấy là người vĩ đại, ông ta đã có những thương vụ đầu tư tốt, nhưng ông ta quá già. Ông ta không hiểu nhiều về các công ty tư nhân ở Trung Quốc. Nếu tôi gặp trực tiếp ông ấy, tôi sẽ nói, ‘ở Mỹ, ông bảo với mọi người rằng họ cần phải bảo vệ các sáng chế nghiên cứu và phát triển của họ. Vậy thì làm sao ông lại đầu tư vào một công ty đi ăn cắp công nghệ của người khác mà lại nói rằng điều đó tuyệt vời?” 

Còn nữa... 

Thanh Tiếp 

Theo Businessweek

Nguồn: ICTnews

Read Full Story...

Chuyện dài kỳ về đế chế Foxconn (phần I)

Terry Gou, người đưa Foxconn trở thành
đế chế công nghiệp hùng mạnh.

"Terry Gou, người sáng lập đồng thời là chủ tịch của Foxconn xứng đáng được ví như là một Henry Ford mới nếu không có sự kiện một số công nhân của ông tự kết liễu mạng sống của mình trong năm nay."

Điều gì đang xảy ra ở Foxconn?

Vào một ngày trung tuần tháng Tám vừa qua, giữa tiết trời nắng nóng, tại khu trại công nhân của nhà máy Foxconn ở Long Hoa – nơi đội quân cần mẫn 300 ngàn người ăn, ngủ và sản xuất hàng loạt những iPhone, Sony PlayStation và máy tính Dell – các công nhân đã được tham gia một sự kiện vui chơi trong một dịp hiếm hoi. Đầu tiên là một cuộc diễu hành, sau đó “Alice ở xứ sở thần tiên”  xuất hiện với trò nhào lộn, thổi kèn vuvuzela, và cùng với đó là những công nhân trong những bộ đồ hóa trang thành các quý bà thời Victoria, các “geisha” và người nhện. Sự kiện được tiếp diễn với những hoạt động thi đấu kéo dài khoảng 2 giờ trong một sân vận động lớn với các môn thể dục dụng cụ, những màn trình diễn âm nhạc, pháo hoa và những khẩu hiệu khích lệ tình yêu cuộc sống như là “hãy quý trọng cuộc sống của bạn” và “quan tâm lẫn nhau hướng tới một tương lai tươi đẹp”.

Đó là một sự kiện hiếm khi diễn ra với không khí tưng bừng như thế. Đúng hơn, đó là một sự kiện nhằm hàn gắn tinh thần cho lực lượng lao động người Hoa hiện lên tới 920 nghìn người ở hơn 20 nhà máy của Foxconn tại Trung Quốc. Sự cần thiết phải làm những sự kiện này xuất hiện sau khi đã có 11 công nhân của Foxconn tự kết liễu mạng sống của mình kể từ đầu năm, mà phần lớn họ đều nhảy xuống từ những tòa nhà ký túc xá dành cho công nhân ngày càng cao của công ty này. Tập đoàn có trụ sở chính ở Đài Loan vốn không được công chúng yêu mến và người sáng lập đồng thời là chủ tịch 59 tuổi của nó: Terry Gou là tâm điểm và bị soi kỹ một cách bất thường bởi khách hàng, những nhà hoạt động nhân quyền, báo giới, học giả và cả chính phủ Trung Quốc.

Những vụ tự tử xảy ra đã tạo nên một hình ảnh xấu cho Foxconn trên toàn thế giới, với những điều tệ hại nhất có thể được tưởng tượng ra – như một “quái vật” công nghiệp đối xử với công nhân của mình như những chiếc máy - đang lớn mạnh nhờ nguồn lao động rẻ mạt, mà chủ yếu là những thanh niên từ 18-25 tuổi tới từ những vùng nông thôn kém phát triển, để sản xuất ra những sản phẩm như iPhone với chi phí rẻ tới mức khó có thể tưởng tượng được. Với người tiêu dùng phương Tây, những sinh mạng bị mất đi đó khiến họ phải cân nhắc về cái giá phải trả cho những đồ chơi điện tử của họ. Đối với những công ty luôn chú trọng xây dựng hình ảnh hiện làm ăn với Foxconn như IBM, Cisco, Microsoft, Nokia, Sony, Hewlett-Packard và Apple, những vụ tự sát đó là một cơn ác mộng về quan hệ công chúng và là một thách thức không nhỏ đối với chiến lược thuê gia công bên ngoài vô cùng quan trọng đối với lợi nhuận của họ.

Các công nhân của Foxconn ăn trưa ngay tại nhà máy.

Foxconn lại làm cho vấn đề trở nên trầm trọng hơn với phản ứng chậm chạp và có phần hời hợt. Trong một cuộc trả lời phỏng vấn trên Businessweek, Terry Gou thú nhận rằng ông đã không hiểu ngay được những hiệu ứng của các vụ tự sát. Ông nói: “Tôi phải thú nhận là, người đầu tiên, người thứ hai, rồi tới người thứ 3, tôi đã không thấy đó là một vấn đề nghiêm trọng. Chúng tôi có tới 800 ngàn công nhân, và ở đây [tại Long Hoa] chúng tôi có khuôn viên rộng 2,1 km2. Giờ đây, tôi cảm nhận được rằng mình có lỗi. Nhưng ở thời điểm đó, tôi không nghĩ rằng tôi phải chịu hoàn toàn trách nhiệm”. Sau vụ tự sát thứ 5 vào tháng Ba vừa qua, Gou nói: “Tôi đã quyết định sẽ làm điều gì đó để thay đổi tình hình”.

Nhưng hành động thay đổi tình hình đó không thực sự diễn ra cho tới cuối tháng Năm, sau vụ tự sát thứ 9 của một công nhân đang làm trong nhà máy của Foxconn, đó cũng là thời điểm Foxconn và bộ máy quản lí của công ty chuyển sang chế độ “thời chiến”, với 3 triệu m2 lưới màu vàng được chăng mắc xung quanh những tòa nhà để ngăn chặn những vụ nhảy lầu và một trung tâm tư vấn sẵn sàng 24/24 có sự góp mặt của 100 nhân viên đã qua đào tạo.

Tập đoàn này cũng tăng lương 30% cho các công nhân ở Thẩm Quyến, lên mức 1200 NDT (tương đương 176 USD) một tháng và hứa hẹn sẽ tăng lương lần thứ 2 vào tháng 10 tới. Cuối cùng, công ty của chủ tịch Gou đã thuê Burson-Marsteller, một công ty có trụ sở đặt ở New York, để hỗ trợ phát triển một chiến lược quan hệ công chúng có quy củ, là một sự kiện lần đầu tiên diễn ra ở đây, trong suốt hơn 35 năm tồn tại của Foxconn.

Một phần trong kế hoạch mà Burson-Marsteller đưa ra là cho phép các phóng viên của Businessweek được thực hiện những công việc chưa hề có tiền lệ, bao gồm tiếp cận với quang cảnh bên trong của nhà máy sản xuất của Foxconn, các khu ở của công nhân, đường dây nóng hỗ trợ ngăn ngừa các vụ tự sát; và chính Terry Gou đã tham gia vào cuộc phỏng vấn kéo dài 3 giờ đồng hồ về mọi chủ đề, từ Warren Buffett, sự vô ích của bằng cấp về kinh doanh tới Steve Jobs.

Cuộc phỏng vấn diễn ra ở Long Hoa, một nhà máy mà đường cổng vào trông giống như một khu vực biên giới với 7 lối vào được canh phòng cẩn mật với những cảnh vệ mặc đồng phục. Mặc dù với dáng vẻ xám xịt và buồn tẻ, nhưng khuôn viên của nhà máy này giống như một thành phố chức năng, với các quầy hàng bán thức ăn nhanh, máy ATM, những bể bơi kích thước đạt chuẩn olympic, những màn hình LED cỡ lớn có phát những thông báo công cộng và những đoạn film hoạt hình; và một hiệu sách có bán nhiều loại sách, đặc biệt là phiên bản tiếng Trung của tạp chí Harvard Business Review. Nhưng nổi bật hơn cả là những hình ảnh của Gou, trong đó là tập hợp những cách ngôn của ông, bao gồm “công việc tự thân nó đã là một niềm hứng thú”, “môi trường khắc nghiệt là môi trường tốt”, “người đói thì có trí tuệ sáng”, và “đội quân một ngàn người dễ lập, một vị tướng tài khó tìm”.

Foxconn hiện nay là nhà xuất khẩu lớn nhất ở Trung Quốc và vị tướng của nó là người giàu nhất ở Đài Loan với giá trị tài sản 5,9 tỷ USD, theo ước tính của Forbes. Ông nói rằng ông không thể khẳng định con số này, bởi vì ông không theo dõi sát sao việc này. “Tôi có một nhân viên phụ trách việc này”, Gou nói bằng chất giọng Tiếng Anh rất nặng mà ông đã học được khi tới Mỹ vào những năm 1980. “Mỗi năm anh ta đưa cho tôi một mảnh giấy và nói, ‘Thưa ông, đây là con số’. Tôi nghĩ rằng với bản thân tôi, tôi không quan tâm tới việc biết được tôi có bao nhiêu. Tôi không quan tâm. Lúc này, tôi làm việc không chỉ vì tiền, tôi làm việc cho cộng đồng, cho những nhân viên của tôi”.

Khởi nghiệp và vươn tới nước Mỹ

Đế chế mà Terry Gou đang quản lí hiện nay khởi đầu với một khoản vay trị giá 7.500 USD từ mẹ của ông. Trụ sở đầu tiên của ông là một nhà kho đi thuê năm 1974 tại một khu vực ngoại ô của Đài Bắc có tên gọi Tucheng – nghĩa là ‘phố bẩn’ trong tiếng Hoa. Terry Gou, khi đó mới 23 tuổi, vừa trải qua 3 năm quân dịch và phục vụ trong quân đội, tiếp đó là 2 năm làm kế toán cho một hãng tàu biển, cho tới khi ông nhận ra viễn cảnh phát triển bùng nổ trong lĩnh vực xuất khẩu của nền kinh tế Đài Loan, ông đã quyết định từ giã công việc trên bàn giấy để tham gia vào cuộc chơi. Với số tiền vay từ mẹ của mình, ông đã mua 2 chiếc máy tạo khuôn plastic và bắt đầu sản xuất các nút bấm chuyển kênh sử dụng cho TV đen trắng. Khách hàng đầu tiên của Gou là Admiral TV, một công ty có trụ sở tại Chicago, sau đó ông sớm có thêm các thỏa thuận cung cấp hàng cho RCA, Zenith và Philips.

Dường như dự đoán được những thành công của mình trong tương lai, Gou đã bắt đầu tập kí tên mình bằng tiếng Anh nhiều lần đến mức thành thục thì thôi. Ông vẫn tự hào về nó cho tới ngày nay, trong buổi phỏng vấn, ông đi ngang qua chiếc bảng trắng và ký một chữ với kiểu cách hoa lá của một cậu học trò phổ thông. Nó giống như một dòng chữ thảo từ trên bảng tên cuối của I Love Lucy.

Cú đột phá đầu tiên của Gou là vào năm 1980 khi ông bắt đầu cung cấp cho Atari những chiếc “connector”  - nối giữa tay điều khiển với game console 2600 của hãng này. Ở thời kì cực thịnh của Atari, Hồng Hải (công ty mẹ của Foxconn hiện nay) sản xuất connector cho 15 ngàn game console mà Atari sản xuất ra mỗi ngày tại một nhà máy đặt ở Đài Loan. Gou không hề có ý định trở thành một nhà cung cấp đơn thuần với những phần thiết bị không có nhiều hàm lượng công nghệ. Ông nộp đơn đăng ký sáng chế cho những công nghệ mà công ty của ông phát triển và ông tiếp tục tham gia vào những lĩnh vực mới như là sản xuất cáp.

Vào đầu những năm 1980, Gou đã có chuyến đi đầu tiên tới Mỹ, khi đi thăm 32 bang của nước này trong 11 tháng liền. Ông tới đó với các công ty sở tại mà không có một lời báo trước, giống như một người bán hàng tới gõ cửa từng nhà, trên một chiếc xe ‘rộng và an toàn’ mang nhãn hiệu Lincoln Town Car đi thuê ở mỗi thành phố. Một lần, để tiết kiệm chi phí, Gou ngủ ở ghế sau. Tại Raleigh, N.C., ông đã tự đặt một phòng ở một khách sạn bên đường, ở gần một văn phòng của IBM. Sau ba ngày loanh quanh, cuối cùng ông đã có một cuộc hẹn quan trọng và ra khỏi văn phòng IBM với hợp đồng đặt hàng cho connector mà công ty ông cung cấp. “Đó là một trong những người bán hàng tốt nhất trên thế giới”, Max Fang, người từng là giám đốc mua sắm của Dell tại châu Á, người từng làm ăn và là bạn đánh golf thường xuyên của Gou, nhận xét. “Ông ấy rất năng động và luôn luôn khiến cho bạn bị thuyết phục”.

Khi thị trường lao động của Đài Loan đã bắt đầu bị thu hẹp dần trong thập niên 1980 và lương tăng, các nhà sản xuất bắt đầu chuyển tới Malaysia, Philippines và Thái Lan. Mặc dù Trung Quốc ở ngay bên cạnh và mở ra khả năng cung cấp lao động giá rẻ không giới hạn, nhưng rất ít công ty dám chuyển tới đó bởi hạ tầng lạc hậu và một chính phủ với những chính sách chưa rõ ràng là rào cản khiến họ không dám mạo hiểm. Nhưng Gou không cảm thấy nao núng, khi ông mở một phân xưởng gần khu ngoại ô đầy bụi của Thẩm Quyến gần biên giới với Hồng Kông, ở đó có những nhà máy sản xuất hàng may mặc, giầy dép và đồ chơi trẻ em giá rẻ mọc lên như nấm. Điều kiện chính trị đòi hỏi phải rất khéo léo. Chính phủ Bắc Kinh vẫn coi Đài Loan là một trong các tỉnh của họ và sự  sát nhập về với lục địa là cần thiết - kể cả trong trường hợp phải sử dụng vũ lực.

Năm 1991, Gou niêm yết Hồng Hải trên Sàn chứng khoán Đài Loan để tìm kiếm thêm nguồn đầu tư mở rộng sản xuất, mà chủ yếu hướng vào Trung Quốc. Năm 1996, ông dự báo rằng, Trung Quốc rõ ràng sẽ là một trung tâm gia công khổng lồ và ông bắt đầu đầu tư mạnh mẽ vào các nhà máy ở Long Hoa.

Vai trò của Gou trong cuộc cách mạng gia công trong thời điểm chuyển giao thiên niên kỷ cũng đã từng có tiền lệ. Henry Ford từng hiểu được tầm quan trọng của ‘hội nhập theo chiều dọc’, khi tự sản xuất những nguyên liệu cho mình, và mở rộng các dây chuyền lắp ráp được chuyên môn hóa để tối đa hóa năng suất. Ford đã mơ về một đại tập đoàn, rộng tới mức có thể thu hút số dân của cả một bang nước Mỹ tới làm việc cho họ. Khi Ford có Michigan thì Gou có Thẩm Quyến.

Để duy trì một lực lượng lao động người Hoa có năng suất cao, Gou đã mau chóng nhận ra rằng ông cần phải cung cấp nhà ở, thức ăn, dịch vụ chăm sóc sức khỏe và những chi phí phát sinh khác để đẩy lùi các đối thủ ra khỏi nước này. Ông phải tự mình làm mọi việc. Michael Marks, khi đó là giám đốc điều hành của tập đoàn gia công khổng lồ Flextronics, đã nhìn thấy những hoạt động của Foxconn tại Thẩm Quyến đi vào quy củ từ cuối những năm 1990. “Họ làm dây dẫn từ những thỏi quặng đồng”, Marks nói. “Họ có cả một trại gà chuyên đẻ trứng cho nhà ăn của tập đoàn. Một tòa nhà có 2 ngàn người chuyên làm công việc thiết kế. Chúng tôi đã nhận ra điều đó, nhưng chúng tôi là những người đi sau”.

Năm 1996, Gou chào hàng sản xuất bộ khung cho máy tính để bàn của Compaq với chi phí chỉ bằng một phần nhỏ so với chi phí mà Compaq (hiện là một phần của HP) phải bỏ ra nếu họ tự làm công việc này. “Ông ấy đã có tầm nhìn xa và có quyết tâm thực hiện bất kỳ một mục tiêu nào theo cách hoành tráng”, Fang nói. “Khi tôi lần đầu tới thăm nhà máy, tôi nhìn thấy toàn bộ chuỗi giá trị được thiết kế đẹp mắt và đầy hiệu quả, bắt đầu từ một tấm thép cuộn ở đầu này, sau đó là các thao tác cắt, định hình, hàn và dập để tạo nên phần trên và dưới của bộ case. Sau đó họ thực hiện lắp rắp theo dây chuyền, lắp thêm ổ đĩa mềm, nguồn điện và dây cáp. Tất cả những bộ khung này sau đó được gửi tới khách hàng, và họ chỉ cần lắp thêm bo mạch chủ, CPU, bộ nhớ và ổ cứng. Sau cuộc cách mạng được Terry Gou khởi xướng này, cuối cùng công việc lắp ráp máy tính cũng đã trở nên dễ dàng”.

Ít lâu sau, Foxconn tiếp tục giành được hợp đồng cung cấp bộ khung máy tính cho IBM, HP và Apple, góp phần làm thay đổi cả nền công nghiệp. Năm 1998, khi Gou lần đầu tiên giành được đơn đặt hàng từ Dell để sản xuất bộ khung máy tính để bàn cho họ, Dell thuyết phục ông làm việc đó tại Mỹ, là nơi gần với thị trường cuối cùng. Và Gou cũng đồng ý. “Tôi đã mua một nhà máy ở Kansas City. Chúng tôi cần phải có ngay những phân xưởng chế tạo và lắp ráp ở đó”, Gou nói.

“Nhà máy đó đã gây ra những thiệt hại về mặt tiền bạc, nhưng Terry phải xây dựng nó để đáp ứng những yêu cầu của Dell tuy bản thân ông không muốn”, Fang nhớ lại. “Với Foxconn, họ đã mua một tấm vé để trở thành đối tác của Dell”. (Các lãnh đạo của Dell đã từ chối bình luận về câu chuyện này).

Còn nữa…

Mai Thanh Tiếp

Theo Businessweek

Nguồn: ICTnews

Read Full Story...

Canh bạc đầu tư ra nước ngoài

Các doanh nghiệp xem đầu tư ở nước ngoài như "đào ao ra biển" để săn cơ hội lớn. Còn giới chuyên gia lo ngại nếu quản không chặt, mang hàng tỷ USD đến xứ người chỉ là canh bạc tất tay khi trong nước còn nhiều khó khăn.

Xu hướng đầu tư trực tiếp ra nước ngoài của các doanh nghiệp Việt Nam đang tăng mạnh những năm gần đây. Theo Cục Đầu tư nước ngoài - Bộ Kế hoạch và Đầu tư, tính đến 20/12/2012 có 712 dự án của doanh nghiệp Việt Nam đầu tư ra nước ngoài còn hiệu lực, với tổng vốn đăng ký đạt 12,4 tỷ USD. Dự kiến năm 2013, vốn đăng ký đầu tư ra nước ngoài đạt khoảng 1-1,5 tỷ USD; vốn thực hiện 900 triệu USD đến 1 tỷ USD.

Đến nay, Việt Nam đã đầu tư vào 60 quốc gia và vùng lãnh thổ. Trong năm 2012, có 75 dự án đầu tư mới được cấp giấy chứng nhận đầu tư với tổng vốn đăng ký là 1,3 tỷ USD tại 28 quốc gia và vùng lãnh thổ.

Trước làn sóng xuất ngoại đầu tư của các đại gia Việt, cộng thêm cơ chế mở của Pháp lệnh Ngoại hối mới ban hành, một lãnh đạo ngân hàng quan ngại dòng tiền ra nước ngoài làm ăn "đi dễ nhưng khó về".

Trong báo cáo 6 năm thực hiện Pháp lệnh Ngoại hối trình Quốc hội năm ngoái, Ngân hàng Nhà nước cũng tỏ ra quan ngại. Theo cơ quan này, trong điều kiện dự trữ ngoại hối quốc gia chưa lớn, cán cân thương mại thường xuyên thâm hụt, nguồn cung về ngoại tệ chưa được đảm bảo, áp lực lên tỷ giá lớn, việc chuyển vốn ngoại tệ đầu tư ra nước ngoài càng làm cho cung cầu ngoại tệ mất cân đối, chưa kể những rủi ro kinh tế khi đầu tư ra nước ngoài của các doanh nghiệp rất lớn.

"Cơ quan quản lý có cơ sở để lo lắng khi nhiều dòng vốn lớn từ trong nước dịch chuyển ra nước ngoài đầu tư trong thời điểm hiện nay", Trưởng khoa Tài chính ngân hàng Đại học Mở TP HCM, Tiến sĩ Nguyễn Văn Thuận phân tích.

Myanmar là thị trường mới nổi ở châu Á đang thu hút nhiều nhà đầu tư Việt Nam. Ảnh: Vũ Lê

Ông Thuận giải thích, trên thực tế có nhiều dòng vốn từ nước ngoài đổ về Việt Nam không phải để đầu tư mà chỉ để ăn lãi tiết kiệm bằng hình thức cho người trong nước đứng tên. Ngược lại, cũng không loại trừ có dòng ngoại tệ từ trong nước âm thầm chuyển ra nước ngoài. Ngay cả nhiều doanh nghiệp FDI đầu tư tại Việt Nam cũng từng bị đánh dấu hỏi về việc lỗ giả lời thật và có hiện tượng chuyển giá. Điều này cho thấy quản lý đầu tư nước ngoài vẫn còn nhiều hạn chế và là thách thức đối với cơ quan chức năng tại Việt Nam.

Theo ông Thuận, mặc dù các nước sở tại cũng có biện pháp quản lý các dự án nước ngoài nhưng để kiểm soát được lại là câu chuyện khôn cùng và khó lường. Nỗi lo chảy máu dòng vốn là trăn trở tất yếu, đặc biệt trong bối cảnh kinh tế vĩ mô Việt Nam chưa ổn định. Những khó khăn trong thời gian qua phần nào đã khiến cho không ít dòng vốn đổ ra nước ngoài bằng con đường không chính thức. Nghịch lý đang diễn ra là doanh nghiệp vừa và nhỏ trong nước lại đang đói vốn.

Ủng hộ doanh nghiệp Việt Nam đem chuông đi đánh xứ người, ông Thuận cho rằng bỏ tiền vào đâu là quyền của doanh nghiệp và không thể cấm đoán nếu nhu cầu này đang tồn tại và tăng cao. "Vấn đề nằm ở cách quản lý. Nếu doanh nghiệp đầu tư thật và chuyển tiền ngược về nước thì không có gì phải bàn cãi. Tuy nhiên, khi doanh nghiệp đầu tư sang một nước thứ nhất rồi mua bán sang nước thứ hai, thứ ba trong quá trình này khai báo lỗ lãi rất khó kiểm soát", ông nói.

Vì vậy, theo ông Thuận, Ngân hàng Nhà nước nên siết chặt việc kiểm tra, đánh giá, thẩm định kỹ các dự án ở nước ngoài và doanh nghiệp trong quá trình cấp phép đầu tư. Theo đó, cần rà soát doanh nghiệp đã hoạt động như thế nào tại thị trường trong nước, lỗ lãi, hoạt động ngành nghề thâm niên tối thiểu 5-10 năm, tại sao lại đầu tư ra nước ngoài. Thị trường trong nước đã khai thác hết chưa, khả năng tài chính như thế nào... Những ràng buộc này nhằm đảm bảo việc đầu tư là đúng thực chất và khả thi, tránh các hệ lụy về sau.

Các doanh nghiệp Việt Nam lại bảo vệ quan điểm phải vươn ra sân chơi quốc tế để tìm cơ hội "hóa rồng". Trao đổi với VnExpress.net, Chủ tịch Tập đoàn Hoàng Anh Gia Lai (HAGL), Đoàn Nguyên Đức nói: “Nếu năm 2007 tôi không mạnh tay đầu tư sang Lào, sau đó là Campuchia hay mới đây là Myanmar thì bây giờ chỉ còn biết ngồi bó gối vì kinh tế trong nước đang vô cùng khó khăn, đặc biệt bất động sản đóng băng triền miên”.

Trung tâm nhiệt điện của HAGL đầu tư tại Lào. Ảnh: An Huy

Người giàu thứ hai sàn chứng khoán Việt Nam cho hay, hiện nay sở dĩ các quỹ đầu tư quốc tế vẫn mạnh tay đổ tiền vào HAGL vì bị hấp dẫn bởi các dự án cao su, mía đường và bất động sản tập đoàn đang đầu tư ở nước ngoài. Quan điểm của ông Đức, khi sân nhà đã chật chội so với tầm vóc của doanh nghiệp, không thể đá đấm gì được nữa thì các tập đoàn phải vươn mình ra khu vực và thế giới để chinh phục, tìm kiếm cơ hội mới.

Theo ông Đức, các ý kiến lo ngại những dự án đầu tư ra nước ngoài làm chảy máu ngoại tệ chỉ là cái nhìn cục bộ. Bởi lẽ Ngân hàng Nhà nước và Bộ Kế hoạch đầu tư quản việc này rất chặt từ khâu cấp phép đến thủ tục chuyển tiền ra nước ngoài và thậm chí có quyền thanh kiểm tra bất cứ lúc nào. Nguyên tắc đầu tư ra nước ngoài là tất cả các báo cáo tài chính đều quy về công ty mẹ tại Việt Nam.

Chủ tịch HAGL nhận xét, đầu tư ra nước ngoài từ lâu đã phổ biến ở nhiều nước trên thế giới, được xem như vấn đề sống còn của nhiều tập đoàn quốc tế hùng mạnh tuy nhiên chỉ mới manh nha tại Việt Nam 5-7 năm trở lại đây. "Nếu đến lúc này Việt Nam vẫn còn nghi ngại khi cấp phép các dự án đầu tư ra nước ngoài thì cả quốc gia và doanh nghiệp sẽ phải chịu thiệt thòi rất lớn", ông Đức nhận định.

Một đại diện của Viettel nhấn mạnh: “Đầu tư ra nước ngoài nhằm đảm bảo chiến lược phát triển lâu dài của tập đoàn. Sân chơi lớn tạo ra lợi thế về quy mô. Viettel sẽ có nhiều khách hàng hơn, chi phí tối ưu hơn, có thị trường tiêu thụ nhiều sản phẩm mà tập đoàn sản xuất".

Theo vị này, ra biển lớn doanhh nghiệp còn rèn luyện được bộ máy, con người thông qua việc cạnh tranh với các đối thủ lớn trên thế giới như Vodafone, Orange, Telefonica. Hơn nữa, đầu tư ra nước ngoài làm tăng giá trị thương hiệu của Viettel. Ngay khi thực hiện đầu tư ra nước ngoài, giá trị thương hiệu Viettel đã lập tức được gia tăng.

Phụ trách mảng đầu tư nước ngoài C.T Group, ông Nguyễn Văn Hoàng ví von đầu tư ra nước ngoài như đào ao ra biển lớn. Nếu lo ngại nước trong ao chảy hết ra biển rồi bế quan tỏa cảng thì không thể nào có ngày nước từ biển ồ ạt đổ vào ao. Thị trường quốc tế như đại dương to lớn không thể tưởng tượng nổi và có sức hấp dẫn mạnh đến độ các nhà đầu tư không thể ngoảnh mặt chối từ. Đó là lý do khiến doanh nghiệp đua nhau tìm cơ hội ở nước ngoài.

Theo ông Hoàng, Việt Nam có nhiều sản phẩm tốt nhưng còn kém ở khâu marketing cho sản phẩm. Ví dụ, gỗ và ngành may mặc tuy có nhiều thế mạnh nhưng phần lớn chỉ gia công cho nước ngoài hoặc cạnh tranh ở phân khúc thấp và thu về lợi nhuận khiêm tốn. Vì vậy vươn ra thị trường bên ngoài là cơ hội để Việt Nam học hỏi bạn bè thế giới và phát huy thế mạnh.

Bình luận về việc cơ quan chức năng lo ngại dòng vốn chảy ra nước ngoài đi dễ nhưng khó về, ông Hoàng nhận xét, việc thất thoát ngoại tệ chỉ là tầm nhìn ngắn hạn và có thể khắc phục được bằng biện pháp quản lý. Nếu xét chiến lược lâu dài, đầu tư ra nước ngoài đúng hướng sẽ thu về nguồn lợi rất lớn cho quốc gia.

Khác biệt về văn hóa đôi khi có thể khiến suất đầu tư ra nước ngoài của doanh nghiệp Việt trở thành canh bạc. Ông Trần Văn Mười, Chủ tịch Tập đoàn Quốc tế Năm sao chia sẻ, công ty đưa vào hoạt động nhà máy phân bón 80 triệu USD tại Campuchia nhưng nông dân nước này mỗi năm chỉ trồng một vụ lúa và lại không dùng phân bón vì cho rằng hóa chất sẽ ảnh hưởng tới sức khỏe. Vì vậy, Tập đoàn Năm sao kết hợp với các nhà khoa học, chuyên gia đầu ngành của hai nước nghiên cứu thổ nhưỡng và hướng dẫn người dân sử dụng phân bón. "Khi giúp tăng vụ, tăng thu nhập, lúc đó chúng tôi mới tạo được tín nhiệm và tạo lòng tin để mọi người sử dụng sản phẩm", ông nói.

Tiến sĩ Klaus Philipp Seif, Giám đốc chuyên trách các vấn đề về pháp luật, văn hóa kinh doanh của Tập đoàn BASF (Đức) cho rằng, một doanh nghiệp khi đầu tư ra nước ngoài thường bị vướng về mặt văn hóa.

Bởi theo ông, những khác biệt về văn hóa thường tạo ra hệ lụy tiêu cực trong kinh doanh như ngăn cản giao dịch; hiểu lầm hoặc không rõ trong vận hành, tác nghiệp; tạo ra những kỳ vọng khác nhau về kết quả kinh doanh... Do đó, khi muốn đầu tư vào một nước nào đó, doanh nghiệp phải nắm thật rõ về văn hóa nước đó.

Luật sư Pasdraig Johannes Seif, Cố vấn pháp luật tại nhiều công ty lớn của Sigapore lưu ý, các doanh nghiệp Việt Nam muốn đầu tư vào một nước nào đó phải tìm hiểu rõ về pháp luật nước sở tại. Chẳng hạn, ở Singapore, muốn thành lập một doanh nghiệp 100% vốn nước ngoài phải có địa chỉ đăng ký, có một thành viên trong ban lãnh đạo là người Singapore, còn vốn pháp định chỉ cần 1 USD là có thể hợp lệ.

Nguồn: VnExpress

Read Full Story...

3 xu cafe

Hàng đoàn người rồng rắn xếp hàng, chờ đợi 2-3 tiếng đồng hồ trong nắng gắt, thậm chí hỗn loạn trong sự can thiệp của “sắc phục”. Thậm chí, kịch tính hơn, còn có người ngất xỉu.

Nhưng không phải đó là những hình ảnh trắng đen của một thời bao cấp, thủa từng chứng kiến sự kiên nhẫn vô hạn của người Việt trước…miếng ăn. Đó là những gì mà báo chí đã mô tả vào ngày 1-2-2013, khi cửa hàng café Starbucks đầu tiên khai trương tại Việt Nam. Bây giờ thì nhiều người mới hiểu nỗi cay đắng của Đặng Lê Nguyên Vũ, “CEO café số 1 Việt Nam”, khi ông nói Starbucks là thứ “nước đường có pha cafe”. Thật buồn cho ông Vũ. Thật buồn cho Đăk Lăk. Thật buồn cho Việt Nam. Khi mà thứ “nước đường có hương vị café” đó, cũng vẫn chỉ là một cái gạch đầu dòng được gạch thêm trong chi chít những liệt kê về sự thất bại của sản phẩm Việt trên sân nhà.

Năm 1890, lần đầu tiên cây cafe được người Pháp đưa tới Việt Nam. 4 thập kỷ sau đó, café Buôn Ma Thuột trở thành một trong những loại cafe nổi tiếng nhất thế giới. Năm 2011, 81 năm sau đó, trong chính cái năm chúng ta đưa ra một con số thống kê hân hoan, rằng “Cứ 10,5 ly café mà người dân trên thế giới uống”, có 1,5 ly từ Việt Nam”, thì một luật sư, chứ không phải những người kinh doanh café, vô tình phát hiện thương hiệu café hàng đầu thế giới “Buôn ma thuột” đã bị đăng ký mất. Bởi những người Trung Quốc. Hoàn toàn chẳng liên quan gì đến Buôn Ma Thuột. Và điều còn đáng nói hơn, ngay cả thủ phủ café Đăk Lăk, cũng mất thương hiệu từ năm 1997. Thật hài hước, ngay năm ngoái, thương hiệu “café chồn” của “đế chế Trung Nguyên”, cũng đã bị một ông Alexander nào đó đăng ký trước, tại Mỹ. Thật nực cười, ngay thương hiệu Trung Nguyên của người đàn ông “muốn lãnh đạo café thế giới” cũng đã từng bị đăng ký bảo hộ thương hiệu, vẫn là tại Mỹ. Người đăng ký, tất nhiên cũng không phải người đàn ông “muốn lãnh đạo café thế giới”. Và thật tệ, chi phí đăng kí bản quyền Legendee Coffee tại Mỹ chỉ 165 USD, tương đương với hơn 3 triệu đồng.

Khi quyết định thị trường thứ 62 sẽ là Việt Nam, quốc gia xuất khẩu café Robusta hàng đầu thế giới thì hoặc là Starbucks bị điên, hoặc họ đã nhìn thấy trong đó một thị trường tiềm năng đang bị bỏ trống. “Có một nhu cầu bị dồn nén đối với Starbucks tại Việt Nam”, lời tuyên bố của người lãnh đạo Starbucks, thương hiệu mới khai sinh từ 1971, là cực ngoa ngôn. Nhưng những người đã, đang, và sẽ lấm lưng trắng bụng ngay trên sân nhà mà vẫn nói cứng, đại loại “Đẳng cấp một người không phải nằm ở chỗ anh ta có bao nhiêu tiền mà là ở văn hóa, nền tảng tri thức của anh ta”, thì không phải là ngoa ngôn nữa. Mà là chém gió. Còn có một điều nữa chẳng cần phải nghi ngờ. Đó là chiến thắng, rút cục, vẫn thuộc về những người sở hữu thứ “nước đường”. Đơn giản thôi, bởi các doanh nhân hàng đầu Việt Nam, thậm chí còn chẳng bao giờ đặt ra và trả lời câu hỏi: Tại sao thứ “nước đường có hương vị café” với giá bán đắt gấp 10 lần café nội địa, lại gây “giông bão” tại 61 thị trường trước đó và giờ là ở Việt Nam, nơi café, chứ không phải nước đường- “tuyệt hảo nhất thế giới”, nơi từng có những thương hiệu hàng đầu thế giới.

Một câu hỏi cực sốc liên quan đến thứ “nước đường” này đã được tờ Doanh nhân Sài Gòn đặt ra. Đó là “Starbucks mang café Trung Quốc vào Việt Nam”? Câu hỏi này dẫn tiếp đến câu hỏi thứ 2: “Chúng ta sẽ uống cà phê “made in China” ngay tại nơi đang là vựa cà phê của thế giới?”.

Câu đầu tiên xuất hiện trên màn hình trong bộ phim “Vàng Đen” của đạo diễn Mark Francis và Nick Francis là: “Với một tách cà phê 3 đô la, nông dân kiếm được chỉ ba xu”. Chỉ có điều, với cái cách hàng Việt lấm lưng trắng bụng trên sân nhà, e là ba xu này cũng thuộc về nông dân ở đâu đó chứ không phải là nông dân Việt Nam.

Nguồn: Đào Tuấn

Read Full Story...